Een lastig dilemma

Gerelateerde afbeelding

In het oude Babylon klommen mensen die voor een lastig dilemma stonden in een donkere nacht op het dak van de plaatselijke tempel om de hemel te observeren. De Babyloniërs geloofden dat de sterren hun lot bepaalden en hun toekomst voorspelden. Ze keken naar de sterren om te beslissen of ze moesten trouwen, de akkers moesten omploegen of een oorlog moesten beginnen. Hun filosofische geloofsopvattingen werden vertaald naar uiterst praktische handelingen. Geloven met een heilig boek, zoals het jodendom en het christendom, vertelden een ander verhaal: ‘De sterren liegen. God, die de sterren heeft geschapen, heeft de volledige waarheid onthuld in de Bijbel. Laat de sterren dus voor wat ze zijn en lees de Bijbel!’ Ook dat was een praktische aanbeveling. Als mensen niet wisten met wie ze moesten trouwen, wat voor werk ze moesten gaan doen en of ze een oorlog moesten beginnen, lazen ze de Bijbel en volgden de adviezen daarin op. Toen kwamen de humanisten, met weer een compleet nieuw verhaal: ‘De mens heeft God uitgevonden, de Bijbel geschreven en  zakelijke energie die vervolgens op duizend verschillende manieren geïnterpreteerd. Mensen zijn dus zelf de bron van alle waarheid. Je kunt de Bijbel wel lezen als een inspirerend literair kunstwerk, maar het hoeft niet. Als je voor een dilemma staat, luister dan naar jezelf en volg de stem van je innerlijk.’ Daarbij gaf het humanisme gedetailleerde praktische instructies over het luisteren naar jezelf en beval het technieken aan als naar zonsondergangen kijken, Goethe lezen, een dagboek bijhouden, diepe gesprekken voeren met goede vrienden en democratische verkiezingen houden. Eeuwenlang volgden ook wetenschappers deze humanistische richtlijnen. Als natuurkundigen onzeker waren over een eventueel huwelijk keken ze ook naar zonsondergangen en probeerden ze in contact te komen met zichzelf. Als scheikundigen nadachten over een problematische nieuwe baan, schreven ze ook in hun dagboek en voerden ze lange gesprekken met goede vrienden. Als biologen twijfelden tussen oorlog voeren of de vrede tekenen, gingen ze ook stemmen bij democratische verkiezingen. Als hersenwetenschappers boeken schreven over hun verbluffende ontdekkingen, zetten ze vaak een inspirerend citaat van Goethe op de eerste bladzijde. Dat was de basis voor de moderne alliantie tussen wetenschap en zakelijke energie vergelijken humanisme, die de wankele balans tussen het moderne yang en het moderne yin in stand hield -tussen rede en emotie, tussen het laboratorium en het museum, tussen de lopende band en de supermarkt.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>