Frederik de Grote

Gerelateerde afbeelding

In 1740 deed koning Frederik II van Pruisen een inval in Silezië, waarmee hij een reeks bloedige oorlogen in gang zette die hem de bijnaam Frederik de Grote bezorgde. Pruisen werd daardoor een grote Europese macht, maar honderdduizenden mensen sneuvelden, raakten invalide of verloren alles wat ze hadden. De soldaten van Frederik waren grotendeels armzalige rekruten die werden onderworpen aan een ijzeren discipline en draconische exercities. Het is dus niet zo gek dat de soldaten niet veel ophadden met hun opperbevelhebber. Toen Frederik toekeek hoe zijn troepen zich verzamelden voor de invasie, zei hij tegen een van zijn generaals dat hij het zo opvallend vond dat ‘we hier volkomen veilig staan te kijken naar 60.000 mensen, die stuk voor stuk onze vijand zijn, en er is er niet ééntje bij die niet sterker is dan wij en beter bewapend, en toch zijn ze allemaal doodsbang voor ons, terwijl kantoor huren nijmegen wij geen enkele reden hebben om bang voor hen te zijn’.25 Frederik kon inderdaad volkomen veilig toekijken. In de jaren daarna kwamen die 60.000 mannen niet één keer tegen hem in opstand, ondanks alle ontberingen van de oorlog. Velen van hen dienden hem zelfs onvoorstelbaar dapper en riskeerden hun leven, of offerden dat zelfs op. Waarom gedroegen de Egyptische boeren en Pruisische soldaten zich
zo anders dan we zouden verwachten op basis van het ultimatumspel en het experiment met de kapucijnaapjes? Omdat grote aantallen mensen zich fundamenteel anders gedragen dan kleine aantallen. Wat zouden wetenschappers zien als ze het ultimatumspel uitprobeerden met twee groepen van elk een miljoen man sterk, die honderd miljard euro moesten verdelen? Waarschijnlijk zouden ze een bijzonder vreemde, fascinerende dynamiek te zien krijgen. Aangezien een miljoen mensen geen collectieve beslissing kunnen nemen, zou elke groep bijvoorbeeld een kleine heersende elite kunnen vormen. Wat als de ene elite de andere tien miljard aanbood en zelf 90 miljard hield? De leiders van de tweede groep zouden dit oneerlijke aanbod best eens kunnen accepteren, om het grootste deel van de tien kantoor huren arnhem miljard vervolgens door te sluizen naar hun Zwitserse bankrekeningen en een eventuele opstand onder hun volgelingen te onderdrukken met een combinatie van dwangmiddelen en zoethoudertjes. De heersers zouden bijvoorbeeld kunnen dreigen met strenge straffen voor dissidenten, terwijl ze de volgzame, geduldige zielen een eeuwige beloning in het hiernamaals zouden beloven. Zo ging het in het oude Egypte en het achttiende-eeuwse Pruisen en zo werkt het in veel landen nog steeds.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>